Maarif Modeli'nde Yazılıya Nasıl Hazırlanılır? Açık Uçlu ve Bağlam Temelli Sorulara Çalışma Rehberi

Maarif Modeli'nde yazılıya hazırlanmanın en etkili yolu, konuyu ezberlemek yerine bilgiyi kendi cümlelerinle açıklayabilmek ve bir metin, grafik ya da günlük hayat durumu içinde kullanabilmektir. Pratikte bu; konuyu yazarak tekrar etmek, örnek yazılı sorularını süre tutarak çözmek ve cevapları bir cevap anahtarıyla karşılaştırıp eksik adımı bulmak demektir. Mozaik hocalarının 5, 6, 7 ve 8. sınıf yazılı soru çözüm videoları ve cevaplı PDF'ler ücretsiz olarak mozaikyayinlari.com/yaziliya-hazirlik sayfasındadır.

Maarif Modeli yazılı sorularını nasıl değiştirdi?

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile odak, öğrencinin ne bildiğinden bildiğiyle ne yapabildiğine kaydı. Programın dili de buna göre değişti: "kazanım" yerine "öğrenme çıktısı" kullanılıyor ve öğrenme çıktıları "…çözümler", "…ilişkilendirir", "…yorumlar" gibi fiillerle tanımlanıyor. Yazılı soruları da bu fiillerin izinden gider.

Bu yüzden yazılılarda iki soru tipiyle sık karşılaşılır:

• Açık uçlu sorular: Öğrenciden cevabı seçenekler arasından seçmesi değil; kendi cümleleriyle yazması, açıklaması ya da çözüm adımlarını göstermesi beklenir.
• Bağlam temelli sorular: Bilgi doğrudan sorulmaz; bir metnin, tablonun, grafiğin ya da deney düzeneğinin içine yerleştirilir. Öğrenci önce bağlamı okur, sonra gereken bilgiyi seçip kullanır.

Soruların biçimi okuldan okula, öğretmenden öğretmene değişebilir. Yazılının kapsamını ve hangi soru tiplerini içereceğini öğrenmenin en güvenilir yolu ders öğretmenine sormaktır.

Açık uçlu sorulara nasıl çalışılır?

Açık uçlu soruda puan, doğru cevabı bilmekten çok onu açıkça ifade edebilmekten gelir. Konuyu okuyup "anladım" demek yetmez; yazarak anlatabilmek gerekir.

1. 01Konuyu kendi cümlelerinle yaz. Kitabı kapatıp konunun özünü üç dört cümleyle anlatmayı dene. Yazamıyorsan henüz tam öğrenmemişsindir.
2. 02Kavramları tanımla ve örnekle. Bir kavramı tanımlayıp ona günlük hayattan bir örnek verebilmek, açık uçlu soruların önemli bir kısmının karşılığıdır.
3. 03Çözüm adımlarını göster. Matematik ve fen sorularında yalnızca sonucu değil, sonuca giden yolu yaz; adımlar da puanlamanın parçası olabilir.
4. 04Soru kökündeki fiile dikkat et. "Açıklayınız", "karşılaştırınız", "örnek veriniz" ve "gerekçesini yazınız" farklı cevaplar ister.
5. 05Cevabını bir cevap anahtarıyla karşılaştır. Eksik kalan noktayı görmek, aynı konuyu yeniden okumaktan daha öğreticidir.

Mozaik Fasikül Defter serisi bu çalışma biçimi üzerine kuruludur: öğrenci konuyu okur, kendi cümleleriyle yazar, çözer ve hemen ardından ölçülür. Boşluk doldurma, eşleştirme ve kavram haritası gibi etkinlikler, açık uçlu sorunun istediği "anlatabilme" becerisini çalıştırır. Öğrencinin kendi el yazısıyla işlediği sayfalar, yazılı haftasında hazır bir tekrar kaynağına dönüşür.

Bağlam temelli yazılı sorularına nasıl çalışılır?

Bağlam temelli soruda kayıp çoğu zaman bilgi eksikliğinden değil, okuma ve seçme aşamasından gelir. Dört alışkanlık fark yaratır:

• Önce soru kökünü oku; ne istendiğini bilerek metne gir.
• Metindeki sayıları, birimleri ve karşılaştırma ifadelerini işaretle.
• Grafiği ya da tabloyu metinle birlikte oku; cevap çoğu zaman ikisinin kesişimindedir.
• Bulduğun sonucu bağlama geri götür ve anlamlı olup olmadığını kontrol et.

Bu soru tipiyle düzenli temas için Mozaik Soru Bankaları uygun bir kaynaktır; her soru bir bağlam, her bağlam bir öğrenme çıktısı üzerine kurulur. Konunun ayrıntılı anlatımı: mozaikyayinlari.com/blog/baglam-temelli-soru-nedir

Yazılıdan önceki hafta nasıl planlanır?

1. 01Yazılının kapsamını öğrenin: hangi üniteler, hangi konular, hangi soru tipleri.
2. 02Her konu için Fasikül Defter notlarınızı ya da ders defterinizi okuyun; sonra kitabı kapatıp konuyu yazarak özetleyin.
3. 03Örnek yazılı sorularını sınav ortamında, süre tutarak çözün.
4. 04Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karşılaştırın; çözemediğiniz soruların çözümünü videodan izleyin.
5. 05Yanlışlarınızı öğrenme çıktısına göre not edin; yazılıdan önceki son gün yalnızca bunları tekrar edin.
6. 06Son akşam yeni konuya başlamayın; dinlenmek de ertesi günün performansının parçasıdır.

Video ve cevaplı PDF ile en verimli nasıl çalışılır?

Videoyu açıp soruları hocayla birlikte çözmek rahat görünür, ama öğrenciyi izleyici konumunda bırakır. Daha verimli sıra şudur:

1. 01Sınıfınızın sayfasını açın: mozaikyayinlari.com/yaziliya-hazirlik/5-sinif, /6-sinif, /7-sinif ya da /8-sinif-lgs.
2. 02Dersin cevaplı PDF'ini indirin; cevaplara bakmadan önce soruları kendiniz, süre tutarak çözün.
3. 03Cevaplarınızı PDF'teki cevaplarla karşılaştırın.
4. 04Yanlış yaptığınız ya da emin olamadığınız soruları videoda hocanın çözümünden izleyin.
5. 05Takıldığınız konuyu Mozaik YouTube kanalındaki TAM TUR konu özetiyle baştan tekrar edin.

2026-27 birinci dönem birinci yazılı için videolar ders ders yayınlanıyor: 29 Ekim'de Fen Bilimleri, 30 Ekim'de Matematik, 31 Ekim'de Sosyal Bilgiler ve İnkılap Tarihi, 1 Kasım'da Türkçe. Her sınıfın videoları YouTube'da ayrı bir oynatma listesinde de toplanır.

Yazılıda en sık hangi hatalar puan kaybettirir?

• Soru kökünü eksik okumak: iki şey istenen soruda yalnızca birini cevaplamak.
• Açık uçlu soruya tek kelimeyle cevap vermek; gerekçe istenen yerde gerekçe yazmamak.
• İşlem adımlarını atlayıp yalnızca sonucu yazmak.
• Birimi yazmayı ya da sorudaki tabloyu, grafiği cevapta kullanmayı unutmak.
• Kâğıdı kontrol etmeye süre bırakmamak.

Hangi Mozaik kaynakları yazılıya hazırlıkta işe yarar?

• Fasikül Defter: konuyu yazarak öğrenmek ve yazılı haftasında kendi notlarından tekrar etmek için.
• Soru Bankaları: konuyu bağlam temelli sorularla pekiştirmek için.
• HiT Serisi: yazılıdan önce hangi öğrenme çıktısında eksik olduğunu haftalık sonuçlardan görmek için.
• Mozaik YouTube'daki TAM TUR bölümleri: bir üniteyi tek videoda baştan sona tekrar etmek için.
• Yazılıya hazırlık videoları ve cevaplı PDF'ler: sınav öncesinde örnek sorularla prova yapmak için.

Veliler yazılı haftasında nasıl destek olabilir?

• "Çalıştın mı?" yerine "Bu konuyu bana anlatır mısın?" diye sorun. Anlatabiliyorsa açık uçlu soruya hazırdır.
• Çalışma planını birlikte yapın, uygulamayı çocuğunuza bırakın.
• Notu değil, yanlışın nedenini konuşun: bilgi mi eksikti, okuma mı, dikkat mi?
• Yazılı sonrası kâğıdı birlikte inceleyin; kaybedilen puanın hangi öğrenme çıktısından geldiğini not edin.

Kısaca

• Maarif Modeli yazılıları bilgiyi hatırlamayı değil, kullanmayı ve açıklamayı ölçer.
• Açık uçlu sorular için konuyu kendi cümlelerinle yazarak çalış.
• Bağlam temelli sorularda önce soru kökünü oku, veriyi işaretle, sonucu bağlama döndür.
• Örnek yazılı sorularını süre tutarak çöz, cevap anahtarıyla karşılaştır, sonra videoyu izle.
• Ücretsiz videolar ve cevaplı PDF'ler: mozaikyayinlari.com/yaziliya-hazirlik