Kazanım Değil, Öğrenme Çıktısı: Tek Kelimede Saklı Büyük Fark

Yeni öğretim programlarıyla birlikte on yıllardır kullandığımız bir kelime emekliye ayrıldı: kazanım. Yerine öğrenme çıktısı geldi. İlk bakışta bir terim tercihi gibi görünen bu değişiklik, aslında ölçmenin tamamını yeniden tanımlıyor.

Kazanım ne diyordu?

Kazanım ifadeleri, öğrencinin ders sonunda sahip olacağı bilgiyi tarif ederdi. Cümleler genellikle "…kavrar", "…bilir", "…açıklar" biçiminde kurulurdu. Ölçme de doğal olarak bu bilginin geri çağrılmasına odaklanırdı.

Öğrenme çıktısı ne diyor?

Öğrenme çıktısı, öğrencinin o bilgiyle gözlemlenebilir biçimde ne yapabildiğini tarif eder. Cümleler "…çözümler", "…ilişkilendirir", "…yorumlar", "…karar verir" biçiminde kurulur. Ölçme, bilginin kendisini değil kullanımını hedefler.

Sınav sorusunda karşılığı

Bu ayrım en net biçimde soru köklerinde görülür. Aynı konu, iki farklı mantıkla şöyle sorulur:

Çalışma planınız nasıl değişmeli?

1. 01Konu bitirme sayısını değil, çıktı düzeyindeki doğruluk oranını takip edin.
2. 02Yanlış analizini konu bazında değil, çıktı bazında yapın: "kesirler" değil, "kesirlerle çok adımlı problem çözer".
3. 03Her konudan sonra en az bir bağlam temelli test çözün. Bilgiyi hatırlamak ile kullanmak farklı becerilerdir.
4. 04Haftalık izleme testleriyle çıktı düzeyindeki eksikleri düzenli olarak yeniden ölçün.

Yayınlarda ne aramalı?

Güncel bir kaynak, içindekiler bölümünde ve test başlıklarında öğrenme çıktısı diliyle konuşmalıdır. Hâlâ "kazanım" terminolojisiyle kurgulanmış bir kitap, yalnızca eski bir kelime kullanmıyor; büyük ihtimalle eski ölçme mantığıyla da yazılmıştır.

Mozaik Yayınları'nın tüm serileri Maarif Modeli terminolojisine ve ölçme yaklaşımına göre güncellenmiştir.